Prof. Dr. Metin Özata
Endokrinoloji ve Tiroit Uzmani
Ahmet Mithat Efendi Caddesi 10/3
Kalamis-istanbul
Tel: (216) 3486519
Tiroit bezi az çalisan binlerce insan bu hastaligin farkinda olmadan yasamaktadir. Bu kisilerde yorgunluk, saçlarda dökülme, kilo alma ve depresyon vardir. Özellikle yorgunluk ve halsizlik günlük hayatimizda çogu zaman çok çalismaya ve uykusuzluga baglandigi için tiroit bezi yetmezligi pek akla gelmez ve atlanir. Özellikle kadinlarda 55 yasindan sonra bu hastaligin sikligi daha da artar ve her 8-10 kadindan birisinde tiroit yetmezligi gelisir. Bazi kadinlar bu belirtilerin menopoza bagli oldugunu sanarak yorgunluk, halsizlik ve unutkanlik içinde yasar giderler.
Bazi kisiler ise önceden tiroit ameliyati geçirmistir ve günün birinde tiroit hormon yetmezligi gelisebilecegini bilmeden bu sikayetlerle birlikte yasarlar. Oysa ameliyat geçiren tiroit hastalari veya radyoaktif iyot tedavisi gören kisiler belirli araliklarla tiroit hormon tetkiklerini yaptirmak zorundadir. Belki bu kisilere hastaneden ayrilirken bu konu söylenmemis olabilir.
Çok uyuyan, üsüyen, eli yüzü sisen bir kiside de tiroit bezi yetmezligi olabilir. Kilo aliminin bir nedeni de tiroit bezinin az çalişmasidir.
Özellikle kilo vermek istedigi halde bir türlü zayiflayamayan kadinlarda tiroit bezi az çalisiyor olabilir. Bu kadinlar bir çok diyet yöntemleri uygulamalarina ragmen bir türlü kilo veremezler, ta ki tiroit hormon tetkikleri yapilincaya kadar.
Depresyondaki kisilerde de hipotiroidi siklikla bulunabilir. Depresyonda iseniz mutlaka tiroit hormonunuza baktiriniz. Diger hormon yetersizlikleri ve kan sekerindeki düsüklükler de bazi kisilerde depresyona neden olabilir. Bu nedenle depresyonunuz varsa bir Endokrinoloji uzmanina basvurarak hormon kontrolü ve seker yükleme testi yaptirmaniz sagliginiz için çok önemlidir.
Çocugunuzda disler geç çikiyorsa, geç yürüyorsa, geç konusmussa, sik sik enfeksiyona yakalaniyorsa veya okulda basarisiz, konsantrasyonu bozuk ve hiperaktif ise tiroit yetmezligi yönünden mutlaka arastirilmalidir.
Seker hastaliginiz varsa sizde tiroit yetmezligi gelisme riski fazladir. Bu nedenle yilda bir defa TSH hormonu ölçtürerek kontrollerinizi yaptirmayi unutmayiniz.
Ailenizden birisinde tiroit yetmezligi varsa sizde veya çocuklarda da ortaya çikabilir. Bu nedenle anti-TPO antikor ve TSH ölçümlerini siz de yaptiriniz.
Tiroit bezi yetmezliği olan bazi kadinlar adet bozuklugu nedeniyle Kadin-Dogum uzmanlarina giderler. Eger tiroit hormonlarinin ölçümü unutulursa ve altta tiroit bezi yetmezligi varsa tedaviden sonuç alamazlar.
Istedigi halde çocugu olmayan (kisir) veya sik düsük yapan kadinlarin bazilarinda tiroit yetmezligi veya kanlarinda tiroit bezine ait anti-TPO antikor yüksekligi olabilir. Bu kadinlarin mutlaka tiroit hormon tetkikleri yaptirmasi gerekir, aksi takdirde uygulanacak tedavilerden fayda görmeleri çok zordur.
Göz altlari sis, çok uyuyan, üsüyen ve kansizligi olan ve seks istegi azalmis kisilerde de tiroit yetmezligi olabilir.
Kan kolesterol düzeyi yüksek olan ve bu amaçla kolesterol düsürücü ilaçlar kullanan ve diyet yapan bazi kisilerde kolesterol bir türlü düsmez. Bu kisilerin bazilarinda tiroit hormon yetmezligi olabilecegi ve bu nedenle kolesterolün yüksek olabilecegi akla gelmezse tedavilerden sonuç alinamaz.
Kansizligi olan kadinlarin bir kisminda tiroit yetmezligine bagli demir ve B12 vitamin eksikligi olabilir. Tiroit yetmezligi fark edilmez ise yapilacak kansizlik tedavileri basarili olamaz ve kansizlik bir türlü geçmez.
Tiroit bezi yetmezligi TSH, serbest T3 ve serbest T4 hormonlarinin ölçülmesiyle kolayca taninir ve tedavisine baslanir. Tedavi için yapay T4 hormon ilaci kullanilir (Tefor Levotiron veya Eutyrox gibi). Bu ilaçlar aç iken iyi emildiginden aç karna alinir. Ilaci önerilen dozda aldiginiz halde sikayetleriniz geçmiyorsa, ya ilaç az geliyordur yada emilisi bozuktur. Böyle bir durumda doktorunuzla konusunuz.
TSH düzeyinin 1.5-2.5 civarinda olmasi sizin için idealdir.
Hashimoto hastaligi veya diger nedenlerle tiroit yetmezliginiz varsa iyotsuz tuz yiyiniz.
KAYNAKLAR VE ÖNERILEN KITAPLAR
1. Prof. Dr. Metin Özata, TIROID HASTASININ ELKITABI, ERKO yayincilik (www.erkoyayincilik.com)